xA neyi ölçer?
Beklenen asist (expected assists, xA), bir oyuncunun yaptığı pasın ardından oluşan şutun gol olma ihtimalini ifade eder. Yani metrik, pası atan oyuncuya o pasın yarattığı şut pozisyonunun kalitesini puan olarak yazar. Topu kaleye gönderen değil, o şansı hazırlayan oyuncu ödüllendirilir.
Mantığı xG ile aynıdır: her şutun bir beklenen gol değeri vardır. xA, bu değeri şutu hazırlayan son pasa atfeder. Böylece bir orta sahanın veya kanat oyuncusunun ürettiği şans kalitesini, takım arkadaşının golü kaçırıp kaçırmadığından bağımsız ölçebiliriz.
Asist ile xA neden ayrışır?
Gerçek asist, pasın gole dönüşmesini gerektirir; bu da büyük ölçüde şutu atan oyuncunun bitiriciliğine bağlıdır. Bir oyuncu sezon boyunca yüksek kaliteli pozisyonlar hazırlayıp, takım arkadaşları bu şansları kaçırdığı için düşük asist sayısında kalabilir. xA, bu farkı görünür kılar.
| Oyuncu | Anahtar pas | xA | Gerçek asist | Yorum |
|---|---|---|---|---|
| A | 62 | 7.8 | 4 | Yaratıcılık güçlü, bitirici şanssız |
| B | 40 | 3.1 | 6 | Az şans yarattı, golcüler verimli |
| C | 55 | 6.9 | 7 | Yaratıcılık ve sonuç uyumlu |
Tabloda A oyuncusu B'den çok daha fazla ve daha kaliteli şans yaratmasına rağmen daha az asist almıştır. Bir dönemlik veride asist yanıltıcı olabilir; xA, oyuncunun katkısının altında yatan eğilimi daha sağlıklı gösterir.
xA'yı raporda nasıl yorumlarız?
- xA ile gerçek asist farkı büyükse, oyuncunun çıktısının kısa vadede değişebileceğini düşünürüz.
- Yüksek xA + düşük anahtar pas hacmi: az ama öz, yüksek kaliteli şans üreten oyuncu.
- Düşük xA + yüksek anahtar pas hacmi: çok pas üretip az kaliteli pozisyon yaratan oyuncu.
- xA'yı oyuncunun rolüyle birlikte okuruz; bir stoperle bir on numaranın beklentisi aynı değildir.
Sık sorulan sorular
xA ile xG aynı şey mi?
Hayır. xG şutu atan oyuncuya pozisyon kalitesini yazar; xA o şutu hazırlayan son pası atan oyuncuya aynı kaliteyi yazar. İkisi aynı pozisyonun iki farklı oyuncuya bakan yüzüdür.
Kaç maçlık xA verisi anlamlıdır?
Tek maç gürültülüdür. Genellikle 8-10 maçtan sonra eğilim daha okunabilir hale gelir; tam sezon verisi ise en sağlıklı profili verir.
Düşük asist her zaman kötü yaratıcılık mı demek?
Hayır. xA yüksekse, oyuncu kaliteli şanslar yaratıyor ama takım arkadaşları bitiremiyor olabilir. Bu durumda asistin zamanla artması beklenir.
Kaynaklar ve ileri okuma
Expected goals (xG ve xA) — Wikipedia